Galway (A voapluma, Diario de Ferrol, 06/10/2000)

De Galway pouca xente entre nós tería oído. É unha cidade do bico por onde Irlanda acaba de precipitarse ao Atlántico na procura da Norteamérica en que se multiplicou como nación de emigrantes.
En Galway viviu alguén moi próximo durante anos saudosos, de caras chamadas. Nunha madrugada aciaga, alá tiven que telefonar para informar de morte tan terrible que ao outro lado da liña houbo un hiato, un silencio, se cadra de incredulidade. Porque a morte da xente nova e activa parece incrible.
Despois Galway foi lugar de anécdota sen importancia, e de importantes contactos técnicos:
Irlanda é praia de desembarco do saber americano na Europa (tanto que agora, seica, o Instituto Tecnolóxico de Massachusetts vai montar delegación alí).
Viaxando para ver como funcionaba o sistema irlandés de centros tecnolóxicos, vinme en Galway de noite, sen muda de roupa, porque nun aeroporto me perderan a maleta. Á mañá seguinte todo foron amabilidades e compras antes de comezarmos as sesións de traballo.
Cidade pequeniña e universitaria, mostróuseme con sol, esplendores de herba e mar, cervexa, linguado e vieiras deliciosas. Fiquei reconciliado para sempre coa promesa de Europa xove que representa.
Ata que de novo “Galway” soa e resoa coma os golpes das ondas contra os cons: pobres pescadores do Arosa, que non deron chegado a refuxio, ¡como morrerían!
Sabendo que eles descansan das súas angueiras fronte a porto de raro nome, vaia para os seus a solidariedade de quen asocia tal nome ao dun ser amado, desaparecido, inesquecible.

[Diario de Ferrol, A voapluma, 06/10/2000]

Novo comercio (A voapluma, Diario de Ferrol, 05/10/2000)

Transcorreu a xornada no belo encerro do Pazo de Congresos e Exposicións de Santiago, a pé da autoestrada que minimiza Galicia de norte a sur, xunto do camiño dos peregrinos, coberto de asfalto.
Mulleres e homes, máis ou menos coñecedores dos asuntos que se recollen baixo o epígrafe manido de “comercio electrónico”, discutían nun foro de transmisión de coñecementos que organizara a Telefónica.
Unha vez máis víase como os inventos dos científicos, que os enxeñeiros acaban impondo, avanzan a unha velocidade superior á da lexislación.
Cando xa farta dicir o dito —”comercio electrónico”— comezan a xurdir as regras de xogo dentro dun novo sistema: un señor do Ministerio de Ciencia e Tecnoloxía adianta o proxecto de lei que pretende deixar as cousas onde cómpre; outro, dunha axencia de certificación de “sinaturas electrónicas”, tenta transmitir tranquilidade ao público.
Todo vai funcionar, non se ha gastar papel en ofertas, pedidos, albarás, facturas; ninguén vai ter que andar co teléfono, o fax e o correo.
Unha marabilla, a do novo comercio.
Pero alguén, asisadamente, lembra que, por tras das compra-vendas feitas diante dunha pantalla de ordenador, hai “loxística”: ou sexa, transporte de mercadorías. E que o transporte ten que funcionar…
De volta na autoestrada, a escena sorprende o viaxeiro. Unha caravana de camións de empresa de alimentación avanza protexida por gardas civís en moto e coche. É día de folga; deben ser servicios mínimos.
Velaí: a comida non se pode transmitir por vía telemática.

[Diario de Ferrol, A voapluma, 05/10/2000]

“Sin novedad” (A voapluma, Diario de Ferrol, 04/10/2000)

Quen prognosticou en 1965 que no 2000 habería colonias en Marte e “uns douscentos mil ordenadores” nos Estados Unidos, evidentemente, non era bo observador dos avances científicos.
Por ese tempo o transistor era unha vulgaridade e comezaban a fabricarse en serie os circuítos integrados. De aí en diante produciríase o cumprimento dunha lei tecnolóxica: cada tres anos, a potencia das máquinas electrónicas multiplícase por catro; e o tamaño, e o prezo relativo á potencia, veñen abaixo.
No límite das dimensións físicas, e aínda dentro do concepto actual de máquina con teclado e pantalla, hai xa ordenadores verdadeiramente portátiles, co peso e o tamaño dun caderno; e coa posibilidade de conexión ás redes de datos en calquera lugar do mundo.
Dou fe, porque ando cun deses, que pesa un quilo e trescentos gramos e procesa a velocidades de envexa para os seus “irmáns maiores”…
Falando disto hai días cun amigo militar, lembreille que polo ano 80 un simple procesador de textos era unha máquina con necesidade de mesa e accesorios, e cun prezo de millón e medio de pesetas do momento.
El, que é un pouco máis vello ca min, levoume máis atrás, a cando chegou un dos primeiros ordenadores a España e eu era estudiante.
Daquela, “o monstro” era celosamente atendido, ao estilo castrense. Oficiais facían garda canda el a todas as horas e, cando se presentaba un xefe, saudaban dicindo: “Sin novedad en el ordenador”.
Colocándonos no intre histórico –ano 68, seica– este comportamento non tiña nada de esaxerado.

[Diario de Ferrol, A voapluma, 04/10/2000]

No solpor (A voapluma, Diario de Ferrol, 03/10/2000)

Os bos libros teñen algo en común co amor carnal: ao lelos, o lector, que é actor, ten a ansia de consumar o acto mentres teme que se lle acabe o pracer.
Tal acontece con Unha viaxe á procura do solpor: Do Tambre á fin da terra, número 2 da colección As Viaxes da editorial A Nosa Terra: tomo de capa dura e papel acartolinado, mostra a orixinalidade dunha infografía consistente en partir de boas fotos e, vía electrónica, retocalas ata facer das ilustracións acuarelas arremedadas.
As fotografías son un acerto de Maribel Longueira, muller do autor do texto, Francisco (Chisco) Fernández Naval. Do captado, un pé fai síntese perfecta: “A paisaxe é fermosa coma un engano”…
O Chisco, compañeiro de teima galeguista, de aventura literaria e de guía provincial, unha vez máis vén demostrar a importancia do xénero de viaxes e a calidade da súa prosa, adaptada a ese xénero.
Nas súas xornadas cara ao solpor, Fernández Naval enche o lector de referencias nas que domina a beleza, unha estética do que non se dá enlatado, ou copiado.
Da Prehistoria chea de sospeitas á actualidade cargada de poesía, con dereito a batallón fisterrán, camiñamos canda o escritor desde o Tambre ao promontorio que asustara os romanos, onde remata a Europa continental.
Alí, outra volta, ponse o sol tras da aceirada cortina curva do horizonte mariño.
Pero o lector sabe que non vai demorar o abrente dun novo libro de andanzas e visións: se cadra, o próximo do Chisco virá con paisaxes do Oriente europeo, con cheiros e sabores da Turquía.

[Diario de Ferrol, A voapluma, 03/10/2000]

A coroa (A voapluma, Diario de Ferrol, 02/10/2000)

Hai tempo, o director dun xornal deste Impaís que tanto amo botoume unha terrible amoestación por delegación do editor: segundo o responsable dese medio de comunicación, algo que eu escribira rozaba o desrespecto “á coroa”.
No que segue non se vai falar desa entelequia —próxima á do Espírito Santo— en que cren os monárquicos, senón dunha moeda sólida, que emite o banco central dun dos países máis capitalizados per capita, e máis nacionalistas, do mundo: a Dinamarca.
O que pasou alá só se entende cando un anda por aquel peculiar conxunto de península e illas, tan ao norte que, cando é solsticio de verán, o trasnoite empalma coa madrugada, e, cando chega o de inverno, a penas se ve luz entre as once da mañá e as dúas da tarde.
Os dinamarqueses son tipos curiosos, gozadores da cervexa e o sexo, e de canto lles dá unha vida inclinada á meditación e ao suicidio (por convencemento de que todo é fugaz, inxustificado).
Son tan demócratas que discuten a forza de papeleta e urna, e tan tribais que temen ser absorbidos polos bárbaros do sur —alemáns— e polos curmáns do leste —suecos—.
Europa, si: para poder ter casa na Costa Blanca, ou na Costa Brava, ou nas Canarias africanas. Pero nada de renunciar á coroa polo euro: porque din os tratadistas que un estado se define polo exército e a moeda.
A Dinamarca, señores, non terá un exército coma o británico, pero ten unha coroa tan respectable coma a libra inglesa: nada de lixos coma o marco ou o franco —por non falar de cousas microscópicas coma a peseta ou a lira.

[Diario de Ferrol, A voapluma, 02/10/2000]

Arxentinos (A voapluma, Diario de Ferrol, 01/10/2000)

Cando tan mal se fala do nacionalismo, esquecendo o lixo no ollo propio e mirando o do alleo, cómpre aos nacionalistas defenderen as nacións, que poden ser moitas para cada un deles, como as linguas que se falen.
Un nacionalista pode, por exemplo, sentirse e razoarse galego, español, ibérico, europeo, iberoamericano… sen que iso lle provoque conflictos de consciencia; como tampouco se lle han de crear na mente confusións por falar diversos idiomas, asociados ás circunstancias propias deles.
As nacións poden ser queridas como os fillos, por veces tanto máis canto máis desvalidos son.
Eu confeso o meu amor nacionalista pola Arxentina, que me deu muller e sogros, e infinitos amigos, país que non se dá posto no seu lugar no concerto das nacións, e que produce un órgano crítico e diario chamado La Nación.
Consulto a cotío La Nación, vía internet, e sei que a nosa Arxentina vai mal. Mais, como di a miña señora sogra, crioula moi viaxada, “é nosa”…
Este día falamos da Patagonia na Cátedra Jorge Juan. O coloquio poderíase ter mantido durante moito tempo; pero o moderador acertou ao cortalo en horas de caldiño quente.
Cando saïamos do salón de actos do Arsenal ferrolán, achegóuseme un señor. Dixo ser arxentino, e ter gozado coas evocacións das paisaxes engaiolantes da súa patria. Non protestou por nada, non rebateu expresións duras, como a de que “a Arxentina é un fracaso histórico”.
Moito lles quero aos arxentinos: saben encaixar. Quérolles máis que a uruguaios e cubanos, que tanto se enfadan comigo.

[Diario de Ferrol, A voapluma, 01/10/2000]