Tanto o señor Rajoy (a pronunciar Raxoi) como o señor Feijoo (Feixó) son homes ben coñecedores da Administración. Aínda que anden mal de idiomas, terán asesores que lles digan como funciona a sanidade polos mundos do benestar, da Dinamarca perfecta á Irlanda inxusta.

Sen falta de asesores han saber como funciona o absurdo sanitario en España (Feixó xa deu mostras de sentidiño en Galicia con axuda da señora Farjas). Pódese apostar a que ambos mandatarios pagan seguros médicos privados, como todo burgués español. Aínda máis, ambos saben que os médicos tamén os pagan para eles e as familias. Non se lles oculta que as empresas fidelizan ós empregados engadindo seguros privados ao soldo; e -por se o escándalo fose pouco- ven como institucións dependentes das Administracións fan o mesmo que as empresas.

«Se che pasa algo serio, o mellor é ires ao Sergas; pero, para probas e operacións menores, pódeste eternizar». ¿Está claro? Se che teñen que andar nas coronarias, o CHUS, o Chuac ou calquera outro dos grandes. Pero se o fallo é da vesícula…

Por tanto, señores, esperemos que eses dous galegos máis ou menos galeguistas poñan orde polo ben de todos nun sistema solidario. E fagámonos a grande pregunta: se en España se transferise o que se paga en seguros médicos privados á caixa da sanidade pública, ¿non daría para termos un servizo médico universal marabilloso?

Non se trata de impedir, en democracia, o exercicio privado da medicina. Os señores Rajoy (Raxoi) e Feijoo (Feixó) ben entenderán a pregunta. (La Voz de Galicia, 09/12/2011)

Nos tempos duros do Prestige, cando o dos «hilillos», os tertulianos da Radio Voz discutiron o absurdo de falar do pazo de Raxoi e de Mariano Rajoy. Uns pronunciaban o apelido á galega, convertendo o iota histórico nun xis, e outros mantíñanse en Rakhoy, á castelá. Os partidarios de Rakhoy argumentaban que «así o pronuncia el». Os outros mantiñan que o faría por ignorancia ou desprezo á galeguidade do topónimo tomado como apelido.

Moitos anos atrás, cando se discutira a primeira lei de normalización lingüística, os filólogos advertiron da importancia de que o galego non se grafase de xeito «demótico» senón etimolóxico e histórico, que o achega á norma dunha lingua mundial como é o portugués irmán. Triunfou a liña rexionalista, dialectalista (ou como se lle queira chamar), fronte á científica. De aí que a xente vexa un apelido escrito con iota ou con xe (Rajoy, Feijoo, Gens, Gesteira…) e o pronuncie á castelá. Iso independentemente dos apelidos que tiñan xis de orixe (Seixo, Teixido, Ameixeiras…) e foron deturpados.

Curioso o empeño dos pais galegos por que os seus fillos aprendan unha lingua sen regras claras de pronuncia coma o inglés e non entendan a vantaxe de praticar o galego etimolóxico. No entanto, non hai locutor da CRTVG -obrigada á normalización lingüística- que ouse vocalizar á galega o apelido máis pronunciado incorrectamente estes días. Ora, ningún pronuncia Jordi Pujol como Khordi Pukhol; e así o Impaís nunca vai chegar a país, nin cun galego mandando en Madrid. (La Voz de Galicia, 26/11/2011)

O galaico-portugués e o castelán deben ser as linguas románicas perfectamente definidas que máis semellanzas teñen, e, con todo, manteñen serias diferenzas. Unha delas é a da pronominalización. Os casteláns tenden a facer pronominais verbos que non teñen necesidade de selo. Por exemplo: comerse, bajarse, jugarse, saltarse, estudiarse, morirse… Quen pensa en lingua galaico-portuguesa (de Galicia, Portugal, Angola, Mozambique, Cabo Verde, Guinea, São Tomé, Brasil…) ás veces non dá entendido os caprichos dos castelán-falantes. Seguindo cos exemplos que interesan ao caso: “comer-se” sóalle a autodevorarse. Un absurdo.
Agora aparece unha nova fala en Galicia que procede de anos de “normalización” (ou sexa, absorción) lingüística. Esa fala é o galaico-madrileño, pois nin galaico-castelán é xa que en países de fala castelá non contaminados polo madrileñata non se dan eses fenómenos.
E sigamos co caso, que é o de MarGalaica e os seus anuncios, con certas axudas. Absurdo nome o de MarGalaica pois O Mar sempre foi masculino no occidente da Península Ibérica. “La” mar é cousa de xentes que pensan en castelán, moitas das cales nunca viron as ondas da Costa da Morte, que tan pouco teñen de feminino. Os portugueses andaron os Sete Mares do Mundo e sempre os trataron de varóns, nada de femia.
En MarGalaica (que debía ser MarGalaico, insistamos) confunden as linguas, de maneira que nos incitan ao gozo cun “Cómete o Mar” ao que lle sobra o pronome “te”.
Pero non acaba aí o desastre. Alguén (dise o pecado e non se nomea o pecador) fai loa da iniciativa de MarGalaica cunha frase tan demencial como “Cómete ao mar”. ¿En que trampitán pensaría que escribiu tal aberración? Porque, se pensase en castelán, como moito chegaría a escribir “Cómete el mar”, nunca “Cómete al mar”. A preposición “a” úsase no acusativo castelán cando se personaliza, unicamente.
En fin, señor conselleiro de Educación: velaí os resultados do “bilingüismo armónico (agónico)” e do “trilingüismo ( hipotético)”. Caia o sangue sobre as cabezas do señor Currás, agora desaparecido, e de vostede.

La grandeur francaise vai sementando París de espazos monumentais impulsados polos presidentes da República, nomeadamente o Centre Pompidou. Iso está ben nun país con recursos para obras –que nunca paga do seu peto o mandatario– e sempre que o edificado teña funcións coma as do devandito centro: transferir coñecemento, atraer visitantes do mundo e recadar cartos.

En principio, pois, nada que criticarlle a don Manuel polo da Cidade da Cultura. Se non puido deixar unha grande obra no Madrid dos seus devezos políticos, polo menos que a deixase en Compostela. O malo de todo ese enguedello é o da maqueta.

Cando non había sistemas de realidade virtual, para explicaren as obras os arquitectos encargaban maquetas a escala reducida dos planos. Nunha secuencia lóxica, facían planos e cálculos, xogaban coa estética e a enxeñería, coñecían o proxecto ao punto de poderen albiscar a súa viabilidade e daquela un artista fabricaba a miniatura.

Sen embargo, no caso do Gaiás ocorreu algo fantástico: aprobouse un proxecto en base á beleza dunha maqueta. Entón, nun proceso de enxeñería inversa, con láser e apalpador trazáronse os planos tridimensionais da miniatura que despois se aumentaría ata o tamaño real. Logo de se determinaren as dimensións da obra é cando alguén se atreveu a arriscar un prezo… imposible de pagar.

Pena que María Elena Walsh non lle chegase a dedicar á Cidade da Cultura unha estrofa de El reino del revés, a súa famosa canción infantil: o da maqueta foi cousa de nenos.