Autobiografía

Eu nacín en Miguelturra, no máis seco da seca Mancha, que é parte de Castela a Nova onde se fala castelán con propiedade e graza de lingua sen dúbidas. Ese foi o meu idioma primeiro. O segundo sería o galego, Ecce Homo dos idiomas, como escribín nos fértiles vinte anos, cando tentaba ser poeta.Desde cativo souben o que era a loita desigual entre dúas linguas, e -porque algo me manda andar a contrafío- tomei partida pola dos perdedores.
Sei que isto non é un mérito senón unha cuestión de carácter, e quero deixar constancia do que penso cando xa vou vello e teño quen me agarime as barbas mentres me chama “avó”.

Fíxenme persoa en Ferrol, terra de aluvión. Son inmigrante en país de emigrantes e non dou lembrado os pagos da miña orixe fortuíta (porque a memoria dos pequenos é parcial: feita só de luzadas imposibles de situar). Como outros que tampouco recordan onde naceron, tento xustificar a vida agarrándome aos cabos da infancia que se fai adolescencia para logo ser mocidade: declaro o meu amor sen límite á Ferrolterra e ao recanto eumés.

Ese mundiño, que marca a ferro de circunstancia, abriríame portas a mundos maiores, nas vastidades americanas a que non renuncio porque quixera ter vivido moitas vidas perdidas nelas…

Comecei a escribir (¿quen lembra xa iso?) por militancia galeguista. Fíxenlle letras de cancións ao malogrado Andrés do Barro, meu compañeiro de xogos na Porta Nova ferrolá e no areal de Cabanas.

Das letras pasei aos poemas ata que Ramón Piñeiro me indicou o camiño: “Imitas ben os poetas”.

Deixei logo de querer selo.

Hai case corenta anos que escribo crónicas, do que vivín e do que outros viviron.

Tiven a sorte de me criar como achegado a unha tribo epopeica, a un pobo fillo da aventura que nace da desventura de sentirse inferior, porque outros lle amañaron a Historia (e por culpa dese amaño botouse ao mundo, para enchelo de historias).

Dos galegos tirei substancia de escritura e, por devolver o recibido como coido que cómpre, escribín o que me dictaron na lingua que todos eles deberían gozar, mais que uns aman e outros rexeitan, dando mostra de esquizofrenia na personalidade colectiva.

E dou grazas a todos. Dos bos e xenerosos tomei materia positiva, e dos miserables a negativa: en artigos, narracións breves, novelas e relatos de viaxe, en todo o meu, hai do glorioso e do ruín dos que comigo foron facendo camiño.

Quen teña paciencia de ordenar por temas o que me veñen publicando desde os tempos da canción, verá que a emigración, a saudade, a dor de distancias, a necesidade de comer a Terra (que é de todos os homes, como escribiu Rosalía de Castro) son constantes no que practiquei en horas roubadas ao sono; en esperas de aeroporto, en fastíos de voo; en fins de semana de encerro.

Mírese o que significou Voltar, seis personaxes e un fado; obsérvense cantas narracións das que deixei por escrito se poderían cualificar dentro dun (perdón pola pedantería) “conxunto americanista”, que envolve outro “arxentinista”, á súa vez contedor do máis intensamente expresivo, o “patagonista”. A emigración acompañoume desde o Madrid vulgar onde tantos fomos emigrantes ata os recunchos máis insospeitados do Cono Sur das Américas.

Tampouco me faltou tempo para retratar o Impaís -que mal se entende sen a marcha para os lonxes- nin para transcribir a realidade que nel houbo mentres nel existín. Nin me puiden retraer ao desexo de contar o pasado segundo o deduzo das lecturas ou das relacións oídas.

Como personaxe que son do meu tempo, “a guerra” (non fai falta dicir cal) perségueme coma pantasma familiar, con toda a súa compaña de horrores. O conflito fratricida non se escapa das referencias, é pano de fondo de moito do que me publicaron.

Son os meus temas, que me gustaría ter escrito nunha lingua universal nas formas, non neste galego “demótico” (tomo a definición de Ricardo Carvalho, ferrolán, amigo de Ernesto Guerra da Cal, tamén deses pagos nosos) en que a diglossia tremens dos galegos me obriga a escribir. Quen me dera telo feito en lingua literaria que, conservando peculiaridades morfolóxicas, fose graficamente unha co portugués normativo. Mais outras son as normas de editoriais, academias e institutos…

E aquí remato presentación, a pedir desculpas aos lectores -algúns entusiastas, relectores- das miñas vaidades:

Que me perdoen o non ter acertado aínda co corpo perfecto da historia que entre todos -xente e autor- deberiamos converter en mito para facermos país.

País, pois que os países se asentan en historias reinventadas (coma as Historias oficiais) que, cando son parte da Literatura, poden gustar noutros países.

[Setembro de 2007]

2 reflexións sobre “Autobiografía

Os comentarios están pechados.