Rameiras (A voapluma, Diario de Ferrol, 24/06/2000)

Tópico é falar do “oficio máis antigo”; doado, se cadra, do “matrimonio como prostitución burguesa”. Simplicísimo, montar unha discusión sobre os límites imprecisos do pecado e do delicto en materia de sexo cando a fame aperta ou cando cega a cobiza.
De calquera xeito, unha rameira é iso, o que a palabra di.
Isto vén ao conto de que España é un país imbécil —ou, mellor dito, cheo de parvos, que alimentan espectáculos como o de El Gran Hermano (mala traducción de The Big Brother).
De volta nesta realidade, fico coa boca aberta vendo ao nesgo —mentres leo xornais atrasados— o programa do Javier Sardá en que se presenta unha moza, actriz do programa da irmandade dos bobos, que exercera de vendedora de amor carnal.
Xunto dela aparece outra, con aires de exercente do mesmo, que defende a actuación da primeira polo feito de haber demanda no mercado.
Como a pode haber —digo eu— de cocaína ou de heroína, e non por iso se xustifica o mester dos traficantes.
En fin, cambio de programa e soa ao fondo unha música de tango con vistas da rúa Lavalle de Buenos Aires. Iso tráeme á memoria algo oído hai poucos días:
Na desmesurada capital do Prata, ventre para todo, seica hai unha organización de sexo refinado. Con morbo especial.
No cemiterio da Recoleta, no centro histórico da cidade, rameiras organizadas levan os clientes a lugares especiais, con escolla de posición: de pé, contra as paredes externas do camposanto; ou xacendo sobre os xacigos no interior dos mausoleos…
Eros e Tánatos: os humanos non temos solución.

[Diario de Ferrol, A voapluma, 24/06/2000]

Diferencias (A voapluma, Diario de Ferrol, 19/06/2000)

Sol e frío, dous graos baixo cero. O vento do Sur anuncia a chegada das baleas ás enseadas patagónicas. Buenos Aires brama, ruxe, gasta gas, gasolina e gasóleo. O xornal, en primeira plana, mostra os ingresos dos senadores: 10.000 pesos (ou sexa: dólares) ao mes fronte a pensións de 100 pesos.
Os políticos arxentinos teñen a vista na “sociedade da información” e queren saber dos técnicos que veñen de España como están alá as regulacións e os regulamentos. Interésanse especialmente pola sinatura dixital: teñen que facer unha lei nova e prefiren comprobar experiencias.
Onte, antes do vento austral que limpou os ceos, chovía con asaño. Pero o Consejo Profesional de Ingeniería de Telecomunicaciones, Electrónica y Computación deu unha acollida cálida ao colega do país a onde queren marchar os profesionais novos destas terras castigadas pola irracionalidade política.
Dá xenio falar diante de tan bos escoitadores. O comercio electrónico “de veras” é algo que apaixona na Arxentina filla de italianos ocorrentes, xeitosos para convidaren a comprar e vender. Aplauden e piden copia do que foi aparecendo na pantalla.
Aprecian o resumo de ideas que eles comparten; discuten, esténdense nas consideracións mostrando “o verbo divino”, como di un galego que sabe deles.
E fica a dúbida de como se pode manter unha sociedade con tantas diferencias: entre estes enxeñeiros cultos e quen chega a senador; entre a “Internet 2” e as antenas de televisión sobre os “ranchos” das “villas-miseria”.
Pero así se mantén: viva.

[Diario de Ferrol, A voapluma, 19/06/2000]

Intimidación (A voapluma, Diario de Ferrol, 13/06/2000)

Estraño país, no que hai que remexer e furgar para coñecer o que funciona. Á porta do Instituto Nacional de Tecnología Industrial un tipo grandallote reparte follas chamando á folga. Dentro, o director da institución ten cara sombría: ándanlle ameazando o persoal para que abandone o traballo…
Con todas as capacidades dun universo tecnificado, nos laboratorios do INTI trabállase para desenvolver exquisiteces innovadoras, coma a circuitería electrónica adecuada aos ambientes gasosos deflagrantes. E os xornais airean a venda dun reactor nuclear á Australia. Na Patagonia, a pé da beleza inmensa do lago Nahuel Huapí, mantense viva unha comunidade científica que sabe de enerxía atómica, e é capaz de superar as miserias de todos os días.
Miserias: Pepe Castro é o conductor do “remise” (coche de axencia, seguro, mellor ca un taxi, no que o pasaxeiro pode ser roubado e asasinado). O Pepe chámase como miles de galegos e fillos de galegos do Gran Buenos Aires. E ten a orgullo a súa procedencia “de Güitiris” (ou sexa, Guitiriz). Os seus pais –insiste– fuxiran da miseria. El é arxentino e está contento co país. Non debe ver ben: o seu coche está desfeito. En Guitiriz teríao que deixar agachado nun alpendre…
Camiño de Puerto Madero vense os primeiros “colectivos” con pedradas nos vidros. E taxis coas rodas furadas a navalla. Manda a intimidación dos sindicalistas.
Na facultade, de súpeto, córtase a conexión á Internet. Confírmase que foi unha sabotaxe ao servidor do acceso. A folga de mañá está servida.

[Diario de Ferrol, A voapluma, 13/06/2000]

Tango (A voapluma, Diario de Ferrol, 12/06/2000)

Arxentina viviu dúas xornadas de folga: os días 8 e 9. Xa o 7 pairaba sobre o Gran Buenos Aires unha pesadez de chuvia impertinente e ameaza de piquetes.
A humidade trae gripe. Agripado andaba Manuel Pampín, galego que nunca quixo deixar de selo.
Cando o embarcaron cara ao Río da Prata, tentou escapar. E ao chegar, encerrouse: durante un mes non quixo saír a este mundo novo –no que descubriría o tango, música e realidade global, xeito de vivir que inspirou moreas de libros.
Corregidor, a editorial de Pampín, ten sona en todos os continentes, do que dan testemuña as cartas que recibe. Con ela están os grandes da música porteña.
No Café La Paz, esquina de Corrientes con Montevideo, segue a conversa preñada de saudades duras, dos que non son de aquí nin de alá. Aparece Xosé Manuel Castelao coa calva mollada e un sorriso que se apaga por culpa de Aerolíneas e Repsol.
Non lles gusta a estes galegos –preocupados pola marcha política da Arxentina– como os tratan os españois do novo aluvión. As grandes empresas con mando en Madrid non saben que eles, os infinitos peóns da emigración histórica, fixeron un país.
Non queren que os seu paisanos arxentinos os vexan no papel de conquistadores desprezativos, como tampouco lles gustaba que os tratasen de “cejijuntos” e “patasucias”.
Queren que España toda mire polo seu futuro aquí…
Chove. Nun teatro de Corrientes fan parodia de Ménem: “Lo que el turco se llevó”. Na avenida soa o tango.
Na facultade anuncian folga de “estatais” para mañá. Pasado –din– será xeral, o caos.

[Diario de Ferrol, A voapluma, 12/06/2000]

“El País” (A voapluma, Diario de Ferrol, 11/06/2000)

A definición repítese: arxentino é un italiano que fala español, coida que é francés pero quixera ser inglés… Non lle falta razón ao dito simple, pero nel cómpre substituír “arxentino” por “porteño”, habitante de Buenos Aires.
Porque tamén é dos autores clásicos destas terras a distinción entre Buenos Aires e “el país”. Hai un país diferente á megalópole que todo determina. Existe a xente “paisana”.
Conviven a Capital e as provincias. Por pouco que se rañe na codia das cousas, logo aflora ese outro mundo arxentino no cal é imposible ser europeo –un mundo descoñecido para os porteños, que prefiren ir a París antes de iren ao Altiplano.
Xabier DoCampo volveu de Buenos Aires a dicir que a Arxentina era nación de aparencia europea porque esa é a impresión que dá a feira do libro. Mais os seus olliños furadores repararon nos “negros” que constitúen as clases de apoio ao benestar de quen se mantén burgués malia a constante ameaza financeira.
Son de pel escura, mestizos, provincianos, os policías, os obreiros da construcción, as “mucamas”, os conductores de “colectivos”… Por moito indio bravo que se exterminase, algún quedou. Os soldados da “conquista de los desiertos” arranxábanse coas “chinas” lindas das tribos vencidas. E había tribos pacíficas, agrícolas, católicas, logo de entraren en contacto cos misioneiros…
Fago reconto de apelidos entre os meus alumnos. Catorce son españois; dez, italianos. Catro centroeuropeos.
Coido que a proba vale.
Debo engadir que varias caras teñen ollos riscados, crioulos.

[Diario de Ferrol, A voapluma, 11/06/2000]

“O tano” (A voapluma, Diario de Ferrol, 10/06/2000)

Sorprende un Buenos Aires cheo de anuncios de empresas “punto com”, ou sexa: as que se manifestan na rede de redes, na Internet de todos os humanos. Hai un aire de modernidade baixo a chuvia gris e lenta que chaman “garúa”.
“Mientras tanto la garúa se acentúa con sus púas…” di a letra do tango. Un home ocioso na entrada da Universidad Católica ve chover. Escoita a miña fala e intervén: “¿Y usted es español?”. Por un instante temo que me asalte cunha perorata sobre os horrores do País Vasco.
Pero cómpre ser valente. España é o que é, mesmo con tiros á caluga que causan vergoña. Respondo que si e el dime que é italiano. Que veu de pequeniño e que xa está farto.
“Recién la gente se da cuenta” de que na Arxentina non hai nada que facer. Di que está a esperar por unha filla, á que xa pouco lle queda de andar por aquí. Vaina mandar para a Italia, a onde xa mandou o fillo máis vello. Como mandará todos os fillos. Porque este é momento de retorno.
O seu primoxénito marchou para Milán con título de mecánico e dous mil dólares. Hoxe –logo de tres anos– ten un piso en hipoteca e ofrécese a mandar pasaxes aos pais para o visitaren.
A súa muller é arxentina, filla de galegos que escaparon das represalias franquistas. Non quere “desemigrar”, pero pouco a pouco amolece.
Quizais eles non vaian para a Italia. Tal vez emigren á España, porque España é bela e grande. Pero non van esperar os cen anos que a Arxentina precisa para deixar de ser un país de ladróns…
Vou dar clase. E segue a chover, negra, amargamente.

[Diario de Ferrol, A voapluma, 10/06/2000]

Tránsito (A voapluma, Diario de Ferrol, 07/06/2000)

Ferrol era unha festa naval cando o deixei. Por alí andaban os barcos da Alianza que mira pola Democracia de Occidente en canto un exministro norteamericano advirte as potencias aliadas de non confiaren nas falsas promesas do caudillo Putin de todas as Rusias.
Na Coruña levei susto maior, porque había overbooking, entre a nosa cidade e a Capital. Nunca acabarei de entender o funcionamento das liñas aéreas. Voar segue a ser unha aventura, quizais unha das poucas aventuras que lle quedan ao home moderno.
Meu sogro di que, cando estea ás portas do pasamento e lle pregunten pola súa derradeira vontade, pedirá que lle devolvan as horas perdidas nos aeroportos… e vivirá anos.
Eu vou pedir que me devolvan, tamén, as angustias pasadas por culpa do sistema.
No Alvedro estaba Javier Grién, quen xa conseguira sitio no avión. Tiñamos un encontro de traballo en Madrid, e chegamos a falar de que el me cedese o posto: dese xeito eu podería negociar no seu nome e seguir voo a Buenos Aires.
Pero non fixo falta. Conseguimos montar os dous, e ter a xuntanza en Madrid con tempo (e calor) dabondo…
O tránsito do Atlántico –case doce horas— foi ordenado, e unha vez máis dei en pensar na grande marabilla do século que son os jumbos, naves enormes, cargadas de xente: almiñas que se lanzan aos ventos xélidos co coñecemento de que, en caso de fallo, non hai salvación.
Pero non hai fallos. Nunca caeu un avión sobre o Mar dos Emigrantes. E, así, chegamos na madrugada fría a un anaco das Pampas cuberto de cemento e asfalto.

[Diario de Ferrol, A voapluma, 07/06/2000]