A India (A voapluma, Diario de Ferrol, 22/09/2000)

Eran “consultores” na definición dos ianquis: suxeitos aos que se lles pregunta a hora e responden pedindo emprestado o reloxo.
En coche alemán, traxados de uniforme —escuro, con insoportable gravata en verán—, viñan vendendo a súa sapiencia; pero chocaron con que os indíxenas sabían máis ca eles; ou, alomenos, sabían o que preguntar.
Falaban un intento de castelán con tantos termos en inglés que producían hilaridade; e pouco saberían da lingua de Britannia, porque contaron que na India, durante unha presentación, se lles rira o público ao eles falaren de number one e number two (nomes discretos que os nenos “ben” ingleses dan ás necesidades fisiolóxicas).
Eran galegos e traballaban para unha multinacional con fábricas de programación de ordenadores na India…
A India cheira a feces. Habitantes da India beben mexos de boi e outros fan ablucións nas augas purificadoras do Ganxes de bosta e morte.
A India é moitos países, e moitísimas nacións: algo así como unha caricatura do Brasil, sete Brasís, un cancro de poboación, a gloria e a miseria en mestura, a ciencia e a ignorancia man a man.
Hai pouco, Bill Clinton, o da rósea pel, atendía un brown fellow deses que se expresan fluently nun inglés de espanto. Era o presidente da India.
Bill desfacíase en eloxios e comparanzas entre os dous superestados titánicos:
Os ianquis ollan á India para administraren o mundo, porque un cerebro indio pesa coma un cerebro ianqui —pero apóiase sobre un corpo livián.
Un indio sabe facer software en inglés. E come pouco.

[Diario de Ferrol, A voapluma, 22/09/2000]

Previsións (A voapluma, Diario de Ferrol, 17/09/2000)

Meu pai (gloria haxa, que era un bo home) repetía un dito que lle copiaban os amigos: “Estaba previsto”; e tiña a oportunidade de soltalo de tal maneira que por veces causaba sorrisos e outras inducía á reflexión.
Coido que o meu vello, como todos as persoas responsables, levaba na trastenda da consciencia un conxunto de alarmas, cos correspondentes temores.
Cando se lle confirmaba o temido, dicía a frase. A súa arte estaba en escoller o momento de dicila…
Unha leve indisposición deu comigo na cama (lugar onde se perde moito tempo) e, canso de ler, prendín un televisor.
Así, deitado, atendín ás novas que ofrecía a CNN. Pasaban correspondentes en rolda, desde a Polonia á España, a mostraren como acontece en Europa o que se podía prever: todo son protestas, de camioneiros e agricultores (os pescadores seica non importan porque non saben bloquear portos) pola suba constante dos prezos do gasóleo.
Tiña que acontecer, tarde ou cedo, como xa mo advertiu un australiano en inesquecible ocasión: navegando a vela entre Marina del Rey e Santa Catalina, alá por Los Ángeles, nun momento de crise enerxética.
“A diferencia entre a Europa e os Estados Unidos —dixo— está en que vehículos e combustibles alá son artigos de luxo e aquí non. Calquera día, na Europa hai unha revolta”.
Pasaron os anos e velaí: o Vello Continente non deu achado paliativos á súa falta de petróleo, nin alternativa ao sistema de impostos que gravan a necesidade feita luxo.
E o peor do asunto é que podemos facer máis sinistras previsións.

[Diario de Ferrol, A voapluma, 17/09/2000]

Vaqueiradas (A voapluma, Diario de Ferrol, 30/08/2000)

O sogro tróuxome de Buenos Aires un calendario dos que regalaba a firma arxentina Alpargatas, convertidos agora en xoia de coleccionista. Como os de moitos anos, está ilustrado por Molina Campos con escenas pampeiras. Pero este —o do 42— vén dedicado á relación entre gauchos e cabalos.
Por outro lado, anúnciase na TVG a proxección de clásicos do Oeste, e non podo evitar varios comentos.
Primeiro: os que saben de vacúns e equinos son brasileiros, uruguaios e arxentinos; non os ianquis. E é unha pena que só coñezamos loitas entre indios e cristiáns polo que nos conta Hollywood, cando tamaña epopea foi a conquista do Sur iberoamericano.
Segundo: os estudios de Los Ángeles dan como certo o que custa traballo crer a quen coñece realidades semellantes ás do Far West. Obsérvese que os vaqueiros ianquis andan cun só cabalo, percorrendo distancias de fábula, atravesando desertos pavorosos.
Quen non trata con eses animalotes fidelísimos, saiba que andan ata rebentaren pero, como din os riopratenses, “aplastaos”. Velaí a necesidade de levar varios por xinete cando se quere avanzar de veras. E imaxine o espectador crédulo dos westerns o que lle pode acontecer ao viaxeiro se a cabalgadura mete a pata nun burato e a quebra…
Nas paisaxes de Wyoming, Arizona ou Texas non se ven remontas; e, unha de dúas: ou toda aventura do Oeste (dos EE.UU.) é contada ao estilo do cartón-pedra para urbanitas ou os cowboys criaron unha raza equina axeitada ás películas.
Os cabalos normais —en Galicia e nas pampas— cansan e máncanse.

[Diario de Ferrol, A voapluma, 30/08/2000]

Concorde (A voapluma, Diario de Ferrol, 29/07/2000)

O 25 de xullo do 2000 foi xornada de intensidade informativa non só para Galicia. O mundo viviu pendente do cumio palestino-israelí e do accidente aéreo de París. O propio Clinton, ao comparecer diante dos informadores en Camp David, tivo palabras de condolencia pola catástrofe do Concorde.
O proxecto Concorde foi clara mostra do que pode facer a cooperación entre países europeos. Definiu un concepto de viaxar, a grande velocidade e alto prezo, enfrontado ao que os norteamericanos impuxeron: a velocidade media e prezos populares.
Curiosamente, aquela vontade europea fructificou e, logo de trinta anos, os fabricantes de avións de pasaxe norteamericanos non están sos no mundo. Airbus rétaos continuamente e agora adianta os jumbos co superjumbo: ou sexa, co fillo maior do concepto imposto polos Estados Unidos…
Quen isto escribe tivo unha experiencia ilusionante: ver tomar terra o Concorde nunha amañecida de sol limpo que facía brillar a fuselaxe bicuda do avión-garza. Foi en 1977, nunha illa portuguesa no medio do Atlántico.
Pero os americanos non querían saber do avión de luxo e este pasado día aciago do accidente, vendo a máquina linda arder no seu propio combustible, a memoria íase ás imaxes do Hindenburg desfeito nunha bola de lume:
Estados Unidos non gustaba do invento alemán e aquela desgracia marcou a fin dos grandes dirixibles transoceánicos.
A de París pode tamén marcar a fin do atrevemento franco-británico. No día seguinte ao desastre do Concorde, a CNN xa o sentenciaba: “A bird in extinction”.

[Diario de Ferrol, A voapluma, 29/07/2000]

Linchamentos (A voapluma, Diario de Ferrol, 18/05/2000)

Un número atrasado de TIME perdido pola carteira incítame a ler por ese sentido que un adquiriu logo de moitos anos de engulir información para procesala ata a converter en materia de crónica.
Nun mes (o número é de 17 de abril) as informacións da revista semanal están resesas en boa parte. Pero os ollos van detectando o que ten trazas de perdurar. E unhas páxinas chaman a atención a punto de obrigaren á lectura.
Están ilustradas con imaxes vellas: fotos de homes enforcados, a penduraren de pólas de árbores. Dependendo de como lles colocaran o nó na gorxa, uns teñen a cara virada e outros, forzados pola presión na caluga, ollan para o chan como se estivesen a pedir perdón.
E perdón pedirían, coitados, pero esganáronos.
Unha particularidade das fotos macabras é que a maioría dos martirizados por tan brutal procedemento son negros que visten roupas de traballador. Parecen novos, e están esposados coas mans diante, sobre o ventre, non ás costas.
Outro detalle -arrepiante- é que se vexan rodeados de persoas ben vestidiñas, de moitas idades, algunhas delas nenos que sorrín, se cadra divertidos.
Finalmente -e esa é a razón do artigo- ilustra TIME a información con notas manuscritas no reverso de cartóns postais. Nelas comunícanse detalles de execucións ás que asistiron os que escriben.
As fotos dos “linchados” e os miróns fan o anverso…
Por veces, os europeos pregúntanse pola forma de ser dos ianquis, policías do mundo, e as respostas logo chegan lendo artigos coma ese, titulado Blood at the root.

[Diario de Ferrol, A voapluma, 18/05/2000]

Madeira (A voapluma, Diario de Ferrol, 20/04/2000)

Resoan os cascos da egua polo camiño con rodeiras, entre fustes de eucalipto. Ao fondo, o cuco canta sen temor á ameaza de chuvia. Isto é Galicia, Semana Santa do 2000.
Resoa tamén na mente a lectura de El negrero, novela que merece comentario, e todo se volve madeira, do ambiente inmediato e dos barcos que atravesaban o Atlántico á procura dun gando humano que degradaba a Humanidade.
Madeira. Onte mesmo, un colega, criado en lugar de moita madeira, “estudiado” gracias aos negocios do pai como fragueiro, comentaba que nos Estados Unidos -onde tanto aprendemos- as casas son de madeira. Certo: alá só os ricos poden vivir entre pedras ou tixolos. Certo tamén que os ianquis non mostran medo dos furacáns que lles desfán as casas -ou quizais sexa que lles sae a conta construíren así sabendo o que é capaz de destruír o vento…
En Galicia a tradición é de muros “para a toda a vida”. Pero vendo eses troncos rectos de eucalipto, tan ben aclimatado en terra de carballos, un pregúntase se non haberá un “nicho de negocio” para a construcción sólida ao estilo do oeste norteamericano.
Tal vez fique por por investigar tratamentos para a madeira do eucalipto, que tende a abrirse cando seca. E probablemente cumpra facer edificios de promoción ao novo xeito…
Canto a durar a madeira, se a memoria non falla, seica foi en Lund, lugar da fría Suecia, onde os ollos deron nunha igrexa construída con toradas nas escuridades da Idade Media.
E a verdade é que seguía en pé. Ben conservada. Sen sufrir o “mal da pedra”.

[Diario de Ferrol, A voapluma, 20/04/2000]

O Impaís (A voapluma, 27/02/2000)

Sempre igual. Á volta de alá, da América superior onde todo acontece con adianto, vén a depresión. Estamos no Impaís e volvemos preguntarnos porqué diaño retornamos algún día.
Hai quen volveu por culpa dun profesor galego, casado cunha señora rusa en New Jersey, onde, en calquera vila universitaria famosa, facía os fillos aprender a tocar un instrumento que quizais considerasen irlandés: a gaita.
Non se podía vivir así. Ou se era americano de todo, con dereito a hamburguesa e gorriña de viseira, ou había que voltar, retornar, procurar a vida “normal”.
Voltamos. Como voltaban os personaxes dunha novela. Pero con máis sorte, porque era para vivir, e facelo longamente. No Impaís.
Non tardamos en inventar o nome. En calquera sesión preparatoria daquel Safari toponímico de El Ideal Gallego, soltaríao Manuel Caamaño, ou tal vez Xosé María Monterroso; ou mesmo quen isto escribe.
O Impaís apareceu nas primeiras crónicas para El Ideal dun directivo de O Facho aspirante a escritor.
Un impaís —definiuse— é un país de xeografía única e pobo homoxéneo que se empeña en non ser nada, salvo o imitado.
E na imitación está o mandar fillos ás oposicións para funcionarios. Para desde o funcionariado conseguiren o poder, que, na máxima expresión do impaisismo, serve para non deixaren facer nada…
Velaquí estamos, de volta no Impaís. Vendo como non nos deixan facer nada. Vendo como se gastan os soldos para nada —salvo preparar xente que se vaia, valentemente, do Impaís.
Porque aquí un funcionario xamais será civil servant.

[Diario de Ferrol, A voapluma, 27/02/2000]