Matrículas (A voapluma, Diario de Ferrol, 19/09/2000)

Cada vez que leo un libro escrito por un inglés que coñece España ben, quero deixar de ser español.
Acabei hai pouco o de George Borrow, vendedor de biblias, e agora leo o de Peter Elstob, piloto de avións e tanques. Unha historia acaba en 1838 e outra en 1939, pero todo nelas parece igual sobre a Pel de Touro.
Igual, e un pregúntase se algunha vez teremos cabeciña, capacidade de nos entendermos ao xeito dos suízos, que, das diferencias insalvables, fabricaron unidade…
Vén isto ao conto das matrículas. Seica media España está disposta a facer nacionalismo, particular (periférico) ou xeral (antiparticular, centralista), por conta de algo tan charramangueiro coma os coches.
¿Haberá cousa máis impresentable ca usar un vehículo como medio de ostentación con dereito a bandeiriña?
Non, pero aquí somos así, por pailáns, terceiromundistas, capaces de darmos consideración de becerro de ouro ao que é apenas instrumento de transporte.
Velaí o que subxace e ninguén declara encol do formato das matrículas “europeas”: se os coches non importasen, tampouco importarían as placas de identificación.
Nunca lle peguei a un coche o “E” de España nin o “G” de Galicia, e xa me amola levar o “C” de Coruña. Ora ben, se imos facer guerra, se iso vai xerar violencias de baixa intensidade, teña a ben o goberno central tomar nota dunha suxestión: a de que, dentro das combinacións de letras e números das placas, permita a cadaquén escribir o que lle pete, salvando as coincidencias.
Así fan os ianquis, que son uns pacíficos horteras.

[Diario de Ferrol, A voapluma, 19/09/2000]

Lavacolla (A voapluma, Diario de Ferrol, 07/07/2000)

The Bible in Spain é un libro divertidísimo, recomendable para lectura de verán. No seu paseo por Galicia, o autor, George Borrow, trata con sorna os habitantes da wildest province of Spain, sinalando as envexas entre os de Corunna e Saint James of Compostella, Pontevedra e Vigo.
Logo de cento setenta anos da visita do vendedor de biblias, parecería que as cousas non tivesen mudado: velaí a falta de visión global de coruñeses e composteláns, pontevedreses e vigueses.
Agora trátase dos aeroportos, que non podería ter soñado Borrow –quen viaxou da Coruña a Santiago en día e medio–. En recentes declaracións, un señor, probablemente veciño da cidade herculina pero non galego nin galeguista, viña dicindo que sobran instalacións aeroportuarias, e que cómpre pechar unha, precisamente a que seica apoian as administracións central e autonómica.
Iso é visión. Sen dúbida:
Cando se tarda da Coruña a Santiago media hora, e tres cuartos desde Vigo, cómpre pechar Lavacolla na vez de ampliar e pór ao día o aeroporto central de Galicia, con todos os sistemas de apoio a navegación e aterraxe que permiten as tecnoloxías da comunicación e a información.
Di o declarante que, de seguiren así as cousas, será o aeroporto da capital do Norte portugués o que leve todo o tráfico.
Probablemente, porque Porto é a capital de facto da nova eurorrexión.
De feito, botando contas, o que cumpría era pechar Alvedro e Peinador. Lavacolla sería alternativa a Matosinhos, único aeroporto con trazas de intercontinental nesta esquina ibérica.

[Diario de Ferrol, A voapluma, 07/07/2000]

Desde o Alén (A voapluma, Diario de Ferrol, 03/06/2000)

Hai tempo que me recomendaron un libro: Romeiros do alén.
Ese libro comparte mesiña de noite con The Bible in Spain e completa un menage à trois entre lector e autores con toda a complicidade da que nace o pracer da Literatura.
A visión da España terrible dos anos en que Borrow se atreveu a vender biblias aos nosos avós, coa sombra da Inquisición aínda viva, contrasta coa da Galicia máxica de Gondar Portasany, na que participan cregos entregables ao Santo Oficio.
Borrow é Goya, o dos deseños atormentados; Gondar é Álvaro Cunqueiro, o do “outro” realismo. No libro do viaxeiro evanxelista hai traballo de notaría xeral que conduce á angustia. No do antropólogo séntese o labor de quen indaga co punto de mira nun albo concreto: demostrar que Galicia é —marabillosamente— distinta…
Hai outros libros sobre ese impaís amado que poñen en garda: a lingua dos informantes non é castelán mal falado nin castrapo nin galego, o que fai dubidar da veracidade da información.
O libro de Gondar é un correctivo. Por el transitan romeiros do trasmundo coa viveza do seu galego castelanizado de leve por influencia eclesiástica. Nesas páxinas está a Galicia peregrina de antes, durante e despois da Morte: o Enxamio, a Compaña, a Estadea, a Pantalla, a Visión, a Roldiña, a Estantiga, a Visita…
Un prodixio, como tamén opina ao respecto Manuel Mandianes, con quen disto falei pola Coruña adiante, a seguirmos os poéticos pasos de Manuel María.
A fidelidade de Gondar —concluímos— dá azos para seguirmos a crer nos mitos que fan pobo.

[Diario de Ferrol, A voapluma, 03/06/2000]

Disidentes (A voapluma, Diario de Ferrol, 05/05/2000)

1 de maio do 2000. Día de descanso para o pranto dos ceos que non nos abandonou durante un mes. As nubes lixeiras e o resol convidan ao paseo.
Paseo ao longo dos peiraos, desde a Palloza á Estación Marítima. Hai na estación unha exposición do íntimo, do agachado, do inconfesable: sobre o protestantismo en Galicia. Cento vintecinco anos de esforzo evanxélico con templos propios.
Curiosa exposición para quen le con abraio de descuberta deliciosa The Bible in Spain, de George Borrow, “don Jorgito el inglés”, quen aparece exposto, a transmitir a mensaxe que deixou para os que o seguiron: en España non se le nada, e menos a Biblia.
Emocionante a valentía dos “colportores”, incribles as bibliotecas bíblicas ambulantes, tentador para a literatura o anecdotario dos “disidentes” da relixión oficial…
A poucos pasos da Estación, diante do palco da música, encontro de amigos manifestantes: Manuel María, Xosé María Dobarro, Xosé Manuel Martínez Oca. Parola rápida e literaria, xornalística, ideolóxica. A xente das Letras sempre ha de ser incómoda para os sistemas…
De retorno cara á Cubela, os postos dos anarquistas. Outros disidentes. Pero os da CNT disiden en dirección contraria á dos evanxelistas. Non só non cren en Deus senón que, por trinta pesos, ofrecen un “kit de montaxe” de ateísmo co “teorema da incompletitude de Gödel“, que “demostra que é imposible que a Biblia sexa verdadeira e completa”.
Posiblemente. Pero quen dubida, de corazón na man, quixera xuntarse no Ceo con tantos soñadores.

[Diario de Ferrol, A voapluma, 05/05/2000]

A Biblia (A voapluma, 17/03/2000)

Coincidindo co intre en que o papa anda a pedir desculpas (ou, mellor dito, perdón) polas falcatruadas da Santa Madre Igrexa Católica, Apostólica e Romana, chega ás miñas mans un libro curioso: The Bible in Spain.
Non hai moito liamos O protestantismo en Galicia, de González Raposo, no que se recollen realidades de susto: por exemplo, como un abade de Arteixo “baixou” un pastor protestante a tiros de revólver.
E non hai falta de andar nos libros. Abonda con tratar os “disidentes” evanxelistas para comprender a España pola que paseaba un dictador baixo palio. Foron tempos de catacumbas.
Isto é así. E aquí nos criamos. Por iso sorprende a valentía de don Jorgito el inglés, George Borrow, autor do libro que acabo de recibir.
Borrow era acorporado, grande coma un castelo -nada de Jorgito senón de Jorjazo- e debeu nacer tocado polo Espírito Santo: tal foi a súa capacidade de interpretar e expresarse en linguas alleas cun mínimo estudio.
O seu celo evanxélico foi parello coa súa capacidade de escribir bo inglés, con precisión e sobriedade. A Biblia en España é un pracer de libro de viaxes e aventuras nun territorio de xentes atroces, defensoras de Roma “por orgullo”, segundo o viaxeiro.
O exemplar que teño é de 1890. Compreino vía interrede, en Amazon, onde hai de todo. E viña cunha nota: que está estragado, amarelecido e manchado o papel, pero aínda en “boas condicións de lectura”. Son “lembranzas do pasado deste libro”. Se non gusto del, podo devolvelo nun prazo de quince días…
Non o hei devolver.

[Diario de Ferrol, A voapluma, 17/03/2000]