O Tesouro do Monte

O ano 2016 vai ficar na historia de Galicia como o do verán sen fin. Non se acorda seca tan longa, tanto sol e tanto medo aos incendiarios que aproveitan o nordés. Con todo, hai unha zona do Impaís que non arde: unhas 400.000 hectáreas do eucaliptal mindoniense. ¿Por que? Arguméntase que o nordés mete brétemas no cordal cantábrico e que de alí ás terras miñotas o mercurio avanza 20 graos en días de estiaxe. Aínda así hai máis explicacións sobre a diferenza entre o Impaís Sempre Verde e o Impaís Tiñoso, manchado de queimaduras.

Ramón Reimunde Noreña, fidalgo de Foz, ía para enxeñeiro naval, derivou a capitán da mariña mercante, ollou florestas por todo o mundo, fíxose catedrático de Lingua e Literatura Galegas, recalou na Mariña lucense e seguiu unha tradición familiar: a silvicultura. Hoxe é activísimo membro da Asociación de Produtores de Madeira de Galicia, e da Academia Galega da Língua Portuguesa. Seguindo a norma lingüística desa academia, escribiu O Tesouro do Monte, libro de obrigada lectura para quen queira loitar pola beleza máis produtiva de Galicia. Nel, o profesor Reimunde mestura notas para novelar unha saga de silvicultores con ideas prácticas para acabar co desleixo que os incendiarios aproveitan. Oxalá que tanta sabedoría teña segundas partes, literarias e técnicas.

[La Voz de Galicia, A voo de tecla, 31/08/2016.]

A Coruña: presentación de Fábula (sábado 8 de agosto, 20:30 hs, Feira do Libro)

Xavier Alcalá FábulaAmigas, amigos todos: mañá, día 8, ás 20:30, na Feira do Libro da Coruña imos presentar a 7ª edición de ‘Fabula’, novela que vía a luz nos tempos que conduciron ao aciago 23 F do 81.

Nela trátase de amor e odio, de guerra e posguerra, fascismo e liberdade, de política e negocios, de eleccións que uns gañan e outros perden. Nesa fábula hai un grande paralelismo co que hoxe acontece.

Para falarmos diso estaremos o autor, Xavier Alcalá, o director xeral da Editorial Galaxia, Víctor Freixanes, e dous comentaristas, Xulio López Valcárcel e Xoán Antón Pérez Lema.

Tati Mancebo será responsable de que nos cingamos ao obxectivo: abrirmos coloquio sobre o que puido ser e non foi, mais podería ser logo de 35 anos.

Vinde e participade: non hai nada máis real cás fábulas.

A noite branca, de Francisco Fernández Naval (A voo de tecla, 02/07/2013)

Expertos con ‘auctoritas’ sobre os sistemas literarios falan da súa ‘consolidación’, e consideran mostra dela o existiren obras volumosas de autores con traza de seguir a facelas. En Galicia, nomes coma Queipo, Riveiro Coello ou Fernández Naval confirman que sesenta anos de novela a progresar en tamaño non supuxeron vans esforzos. A noite branca, do último mencionado, danos idea de como encher páxinas con ‘economía de papel’ sobre un aspecto da historia do país que raramente se tocara: a loucura que arrastrou a tantos ‘voluntarios’ ata a fronte rusa. Nese texto Fernández Naval logra un encaixe de gran romance ao que non se lle descobren costuras, mesmo levando a narración desde un Ourense con guerra e fuxidos á Habana de todos, para enlazar co manto da neve rusa tinxida de sangue.
A noite branca é unha obra de arte que obriga á continuidade no tema. ¿Mais só por parte do autor ourensán acoruñesado? Na Coruña hai outro novelista con deberes pendentes ao respecto xa que o pai foi un capitán de estado maior na División Azul. Quizais fose o oficial máis lonxevo entre os que alá foran, e faleceu en bo uso da súa memoria.
Chamábase Alfredo Bermúdez de Castro, capitán Bermúdez para os homes que loitaron con el (e contra el pois hóuboos que se pasaron ao Exército Vermello). Culto, refinado e intelixente, trouxo unha visión da atrocidade que paga o traballo dun gran relato. O seu fillo Ignacio -?de probada capacidade literaria- débenos un novo capítulo das Epopeas Galegas polo Mundo.

[La Voz de Galicia, A voo de tecla, 02/07/2013]

Dúas señoras novelas (A voo de tecla, 03/03/2013)

Recentemente, ‘Culturas’ de La Voz ofrecía un abano de títulos sobre a barbarie destrutiva do nazismo e os campos de exterminio. Cualificábanse os textos de “novela histórica”, categoría que admite desde intrahistorias de feitos coñecidos a revelacións dos que nunca se fixeran públicos, pasando por fábulas de grande verosimilitude segundo a Historia.
Volvendo á bestialidade que arrasou Europa, habería dúas señoras novelas que engadir aos títulos presentados por ‘Culturas’. Son ‘La bibliotecaria de Auschwitz’ e ‘Laura no deserto’.
Toni Iturbe, autor da primeira, é xornalista por formación e director de revista literaria por profesión. Das súas aventuras vitais xurdiu o aviso de que en Auschwitz houbera unha biblioteca clandestina cunha ducia de libros; e foi atopar a bibliotecaria en Tel Aviv. O texto é tan perfecta reportaxe novelada que o lector non precisa facerse cómplice do fabulador para mergullar na historia.
Antón Riveiro Coello, autor da segunda, é estrela de imparable ascenso no firmamento da narrativa longa en galego. Desta volta deixa os lectores sen folgos na carreira de pasaren páxinas bordadas por quen sabe facer novelas, non pegar contos con visibles costuras. A súa Laura é moito personaxe; e as vidas dela, resumidas nunha, lembran a filigrana incestuosa de Eça en ‘Os Maias’.
A bibliotecaria xudía, Dita, e a fotógrafa libertaria, Laura, fan sentir aos lectores o noxo da vida infrahumana e a forza descoñecida que leva algúns a sobreviviren… En fin: dúas señoras novelas.

[La Voz de Galicia, A voo de tecla, 03/03/2013]

Novela negra (A voo de tecla, 24/09/2011)

Outono, época de temporais. Como cada ano asaltan a memoria dúas datas de novembro, o 13 e o 19. A quen ande fraco de neuronas pódenselle recomendar dous libros da Fundación Santiago Rey Fernández-Latorre, “La huella del fuel” y “Rumbo variable”: no ano próximo hase cumprir unha década do desastre do “Prestige”.
Moito se escribiu sobre o caso, e moito se poderá escribir dun preito que demostra canta inxustiza hai no mundo. O curioso é ata onde pode chegar a capacidade creativa cando hai boa materia para fabular; e mostra diso é “La mancha negra”, exemplo de novela negra polo trasfondo de chapapote no que se desenvolve e por contar con todos os elementos do xénero policiaco sucio.
Manuel Sánchez Dalama, cubano de sospeitosos apelidos galegos (¿quen non ten algo de galego en Cuba?), atreveuse cunha historia que xunta o Man de Camelle co capitán Mangouras pasando pola vida dun “poli” que comete un erro fatal. A casualidade continua do existir, que dun rapaciño inocente do Courel fai un “madero” entre narcotraficantes madrileños, serve para que o Da Lama conte o que se medio calou do desastre na Costa da Morte; e para amosar un coñecemento da rúa e da cadea (Teixeiro en concreto) propio de quen se documentou ben.
No mar das mentes segue o ronsel do “Prestige”. Pena que o galaico-cubano Sánchez da Lama teña aínda que gardarse de espías castristas, mesmo en Galicia. Porque as súas vivencias dan para moita novela negra sobre a Cuba que el deixou á procura de liberdade para escribir.

[La Voz de Galicia, A voo de tecla, 24/09/2011]

Cabalo de ouros (A voo de tecla, 25/08/2011)

Hai libros para ler, e outros para reler. Na segunda categoría entra “Cabalo de ouros” de Víctor Freixanes, pola historia contada e pola lingua usada para contala. A esta altura da súa traxectoria, dicir que Mestre Freixanes sabe facer Literatura e señorea o idioma galego pouco ten de orixinal. Ora, a última entrega do escritor dá dereito a comentarios doutro tipo.
Probablemente, se o libro for recomendado para rapaces do bacharelato, algunha asociación de pais poderíase levantar clamando escándalo sobre o “cataclismo” que se conta na novela: ¿que foi iso do wolframio e dos presos políticos a redimiren penas escavándoo? ¿Como podía correr diñeiro a montes no tempo de extrema inmundicia da posguerra? ¿Casas de mulleres en vilas á beira dunha ría calquera? ¿Que se xuntaban dous bandos de apostadores, con diñeiro e compromisos de pago, para unha partida a tres noites entre un abade e un capador? Imposible que un gobernador civil estivese metido no enguedello, permitindo que todo acontecese antes de os ventos viren feos para o seu bando.
Mais Galicia foi así, terra de amores e xenreiras, onde cregos “facían cría” nas mozas, bebían, fumaban, xogaban… Amor, guerra, América que todo acolle, fillas a miraren polos seus pais con sotana: “Cabalo de ouros” é o retrato dun pobo que hoxe esquece a súa épica. Quen aínda crea nunha Galicia (España cainita ao fondo) de mulleres e homes valentes vaia lendo –e relendo, anotando, comprobando– o caso da partida no Pasamundos do mundo freixánico.

[La Voz de Galicia, A voo de tecla, 25/08/2011]