Entre Bruxelas e Londres

Bruxelas é moito menor ca Londres e o seu río é invisible (chámase Sena, coma o de París, e discorre soterrado) en canto o Támesis é famoso. Mais ambas cidades teñen algunhas semellanzas: as brétemas frías, as rúas do comercio e as prazas monumentais cheas de xente de feitíos raros, estranxeiros a feixes, turistas en grupos con cámaras e móbiles a facer selfies…

Fóra do físico, Bruxelas e Londres teñen outra semellanza: a segura aparición do termo brexit nas conversas. Todo o mundo fala nas dúas cidades, en calquera momento e lugar, de como vai saír o Reino Unido da Unión en que se metera sen ganas, e sempre a mallar co axuste de contas. Como antes se falaba do tempo, decote ruín nesas urbes poderosas, agora fálase da exit que -valla a redundancia- ten mala saída.

E hai un parecido máis de Bruxelas e Londres, capitais que se ollan con receo nesta fin de ano do 2016: os moitos galegos expatriados nelas. Son os emigrantes da xeración máis estudada do Impaís. Falando con eles do brexit e as súas consecuencias, logo xorde nas parolas a idea do retorno. Quixeran retornar, recompor vidas, traer para Galicia o que aprenderon… Nunha recepción na Embaixada de España en Londres fálase abertamente de crear un Partido Retornista con representación no Parlamento do Hórreo.

[La Voz de Galicia, A voo de tecla, 13/12/2016.]

Verde castrista

Durante meses Juana Maseda estivo a contar a revolución cubana segundo ela e moitos outros a fixeran: desde a pequena burguesía urbana, farta do «indio» Batista. Un dos personaxes do drama, importante mais non imprescindible, era o Fidel Castro.

Contrastado o que ela contaba, con documentos e declaracións doutros sobreviventes á represión batistiana, redactouse unha novela que necesitaba título. Discutiuse. Juana, «Mariana» na novela, era partidaria de Verde olivo, como en Cuba chaman a cor do uniforme dos que fuxiran á Serra (e non loitaban nas rúas de Santiago ou da Habana, coma o Frank Pais ou ela propia). Mais o título tiña que servir para España, en galego e castelán, e o dos cubanos soa raro pois a árbore, «el olivo», é gris. Verde oliva, da froita, valía nos dous idiomas.

Esta discusión reviviu en Miami; levantouna Conte Agüero («hermano Luis» para Fidel «o traidor»). Home culto, voz da revolución pura, acabou aceptando o xénero do ton oliváceo. E a conversa rematou con sentenza: o relatado na novela era veraz; e moito personaxe, coma el, mantíñase vivo ata ver o tirano morto… Como pasara en España, onde todo quedara atado e ben atado polo defunto. Coa diferenza de que Cuba non se vería abocada á democracia por unha Unión Europea que a invitou a se integrar nela.

[La Voz de Galicia, A voo de tecla, 29/11/2016.]

Fútbol e innovación

Bruxelas, Palacio das Academias, xuntanza de institucións de lobbying oficial (cabildeo legal) ante a Comisión Europea: presentación do proxecto de Consello Europeo da Innovación; asistencia masiva, bela Babel do Vello Continente onde tanto se inventou. O mundo progresou en termos de ciencia e tecnoloxía grazas a Europa ata que o imperio americano -europeo en conceptos- comezou a dicir que existía (e non se esqueza que os ianquis «abduciron» centos de científicos alemáns e italianos á fin da Segunda Guerra Mundial).

Á conta do novo Consello, as súas funcións e o seu orzamento, ármase un debate (en inglés mal pronunciado) sobre as causas de que Europa vaia ficando atrás dos EE. UU., a China ou Corea canto á innovación rompedora. No fragor das discusións, un checo diríxese a un alemán con intención de ferir: Alemaña tería que saber por que os mellores xogadores dos seus equipos de fútbol son todos estranxeiros (non se atreve a dicir «mouros e negros» pero séntenselle as ganas). Porque en Europa morreu a creatividade. Non hai fútbol tan rompedor coma o dos africanos e os suramericanos.

Velaí o fútbol, mesmo no templo da razón e a ciencia de Bruxelas. ¿Non valería outro exemplo? As damas presentes mófanse del: sorte que as mulleres innovadoras aínda non sucumbiron ao LSD das masas.

[La Voz de Galicia, A voo de tecla, 11/08/2016.]

Do inglés ao turco

Bruxelas segue a ser unha Babel de ceo triste. Na Rue du Trône / Troonstraat teñen sede institucións españolas de investigación científica; na mesma rúa hainas de Italia, Noruega, República Checa… Á hora da cervexa, na contigua Place de Londres escóitanse moitos idiomas sobre os que prevalece o inglés, deturpado por outras tantas pronuncias alleas. As conversas destes días tratan do brexit e do turkin: uns que saen e outros que teiman en petar á porta.

¿Que vai pasar co inglés nas institucións europeas? Un galego con mando mostra comunicado oficial ao respecto. Nel lemos que a lingua natural dos que votaron irse «é amplamente usada por ser o idioma que máis funcionarios da Comisión falan, e tamén usada amplamente por todos os nosos socios do Globo enteiro. As consecuencias do referendo no Reino Unido non teñen impacto sobre isto».

Oficialmente admitido o feito, logo chama a atención como aumentaron as ofertas de ensino do turco na capital da Unión Europea. E hai unha explicación: entenderse en inglés xa é unha vulgaridade que non dá puntos para facer carreira profesional. Aquí sempre se valorizaron as linguas de proxección ao Novo Mundo (castelán e portugués) pois ollábase cara a Oeste. Mais hoxe -fóra golpe e contragolpe turco- cómpre distinguirse ollando cara a Leste.

[La Voz de Galicia, A voo de tecla, 01/08/2016.]

Austria (A voapluma, 07/02/2000)

O alemán é o idioma falado naturalmente por máis europeos; e non hai quen negue que o código lingüístico así chamado ten as súas curiosidades: para quen fala latín corrupto son rechamantes, por exemplo, termos como faschismus ou rassismus
A Austria é país de fala alemana e paisaxes lindas, europeas, medidiñas, ben distintas doutras que se din semellantes nas Américas —ao norte e ao sur do Ecuador— e sen embargo son esaxeradamente grandiosas.
Na Austria as torres aceboladas das igrexas dan un aviso de Leste, e, repasando a historia que nos ensinaron ou nos deixaron ler, representa a orientalidade do catolicismo. É un país barreira, o tampón xeoestratéxico de Roma contra os poderes eslavos —heréticos— e otománs —islámicos—.
Aínda máis, a Austria foi cabeceira dunha civilización cristiá, centro do imperio que se viría abaixo logo da Grande Guerra —tamén perdida polo Turco.
O Occidente europeo, o que mira cara ao Novo Mundo, sempre quixo que os austríacos espallasen o modo de ser da Europa cara aos bárbaros (enténdase o termo no seu valor histórico) do Oriente inmediato.
Agora, cando hai Unión Europea e dentro dela se acolle o lindo país do Danubio e os valses, os outros socios víranlle as costas por culpa do faschismus e o rassismus xenocida que seica rexorde nel con forza de votos.
Pero non achan dificultade para alfombraren a entrada na Unión do país que os gregos non perdoan; como non perdoarían armenios e curdos se tivesen voz en Bruxelas e Estrasburgo.
Ou en Lisboa, que preside con estraño cheiro.

[Diario de Ferrol, A voapluma, 07/02/2000]

Do ut des, Brittannia

De Gaulle opúñase a que a Gran Bretaña formase parte do que viría ser a Unión Europea. Non quería os ingleses a mandar no continente. Porén, outros grandes da política europea xulgaron vital que a Gran Bretaña entrase no club, mesmo sen que os xefes de Londres aceptasen de todo o do ut des da antiga lingua franca de Europa, o latín. Britannia entrou, a dama de ferro esixiu o cheque de retorno para as arcas británicas, os continentais consentiron e seguiuse adiante un par de décadas máis, non sen que os euroescépticos británicos usasen o propio Parlamento europeo para minaren a Unión.

Agora o Cameron tenta acalmar esa tropa de desleigados cun referendo tras conseguir novas cesións de Bruxelas. Fálalles de contas, mais non de todas. Sería bo que lles amosase as do Consello Europeo da Investigación. Verían o moito que unha Gran Bretaña secesionista pode perder nese eido: a fins do 2015 a lista dos grandes beneficiarios da política común de subvencións á ciencia estaba encabezada por tres universidades inglesas, as de Cambridge e Oxford e Londres… Sen axudas de Bruxelas, ¿a onde irán os científicos ingleses pedir esmola: a Washington ou a Pequín?

[La Voz de Galicia, A voo de tecla, 10/02/2016.]

O Cuqui (A voapluma, 16/12/1999)

De súpeto todo é “Cuqui”, cando ata hai pouco era Xosé Manuel Silva, alto funcionario da Unión Europea. Pero un corresponsal galego en Bruxelas observou como el se deixa chamar polos amigos e puxo na prensa o de “Cuqui”, que é ben vello.
Agora, logo do nomeamento, a corrente do río vai chea. Aproveitándoa, os políticos desta provincia extrema -do imperio que se goberna desde a cidade de brétema fina e mexillóns insípidos- han de empezar a falar de “Cuqui” como se con iso xa pertencesen ao círculo dos íntimos.
Pero quizais lles cumprisen certas prudencias. Repasemos unha anécdota:
Xosé Manuel Silva foi convidado a coñecer a Semana Verde de Silleda, instalacións de estrea.
Entraba no recinto cunha grande garda pretoriana da capital da provincia -Compostela- e da delegación do imperio -Madrid-, cando descubriu entre o público un compañeiro de sempre.
Chamouno polo alcume -“Alcalino”- e fixo parar a comitiva para falaren. Logo de cruzadas catro frases sobre mulleres e fillos, debeu caer na conta do espectáculo feiral que se abría aos seus ollos, exclamou “¡Oh, Tännhauser!” e botou a rir. Entre os que seguían non houbo reacción.
O amigo riu con el e continuaron baixando as escadas de acceso. E, coma quen que non facía nada, o Cuqui ergueu a voz para que o oísen ben os acompañantes: “Cando quero ver boa ópera, vou a Londres”. Naquelas caras tampouco houbo acenos de intelección…
Din que estilo é capacidade de suxerir. Quizais por esa capacidade chegou o Silva a director xeral da UE, sutilmente.

[Diario de Ferrol, A voapluma, 16/12/1999]